Ik kruip wel eens graag een dag in een vogelhut. Met een pak boterhammen, een thermos koffie en de camera . Dat brengt rust en hopelijk wat fraaie foto’s. Glenn Vermeersch heeft er een aantal op en rond de Kalmthoutse Heide staan. Daar valt altijd wat te beleven. Spijtig dat het zo ver rijden is.
Als je er niet op let loop je er zo voorbij: abstracte foto’s. Wikipedia weet er alles over. Lees mee: abstracte fotografie is een creatieve vorm van fotografie die ernaar streeft het gefotografeerde onderwerp onherkenbaar te maken door onder meer gebruik te maken van extreme close-ups, beweging of het isoleren van een gedeelte van een tafereel. Hierbij heeft de fotograaf vooral aandacht voor lijn, kleur, textuur en vorm.
Ga niet op stap om abstracten te fotograferen, abstracten komen naar je toe.
Geënsceneerde fotografie is absoluut mijn ding niet. Geen gestileerde portretten in strak belichte studio’s waar elke blik geregisseerd wordt en elk hoofd een opdracht krijgt: “Kijk eens wat meer naar links, hou je hoofd zo, richt je ogen naar mij, kin een tikje hoger…” Nee, daar haak ik af. Die aanpak voelt voor mij geforceerd, onnatuurlijk — alsof het beeld al vóór de klik beslist is en de spontane magie er niet toe doet.
Ik voel me veel meer aangetrokken tot het onverwachte, het ongeplande moment dat zich aandient zonder instructie. Een fotogeniek hoofd dat toevallig voor mijn lens verschijnt — daar blijf ik voor staan, daar druk ik op de knop. Dat soort puurheid, dat soort toevallige schoonheid, daar draait het voor mij om. De echte beelden gebeuren niet omdat ze geregisseerd zijn, maar omdat ze zich laten vangen zoals ze zijn: rauw, echt, ongekunsteld.
Ik hoef geen controle over elke millimeter, ik wil ruimte geven aan wat komt. Want foto’s mogen best een beetje ruw zijn, een beetje eigenwijs — als ze maar kloppen voor wie ze toont.
Opdracht: een reeks van een twintigtal foto’s in en rond de stationsbuurt van Deinze. Geen plek die zich gemakkelijk laat kennen, maar wel eentje die iets vertelt als je goed kijkt.
Een buurt vol contrasten: leegstand waar ooit bedrijvigheid was, kale parkings die wachten op beweging, achtertuinen die fluisteren van verleden en toekomst, en het imposante stationsgebouw dat alles lijkt te overzien. De architectuur verraadt iets van de functie, maar ook van de stilte die erop volgde. Geen chaos, geen drukte , enkel sporen van passage.
Ik was er in de late voormiddag, een tijdstip waarop de buurt z’n adem inhoudt. Alsof iedereen net vertrokken was: de straten leeg, de winkels gesloten, de ramen blind. En toch: overal fietsen in de rekken. Stilzwijgende getuigen van leven dat net verdwenen is. De afwezigheid is voelbaar, bijna tastbaar. Het is in die tussenruimte dat ik fotografeer.
Er hangt een soort rust, maar ook een belofte. De buurt toont zich in haar overgang: niet per se mooi, maar wel echt. Elk beeld vertelt een klein verhaal over wat er was, wat blijft, wat op het punt staat te veranderen.
Ik ga zeker terug. ’s Morgens vroeg, als de eerste pendelaars verschijnen en de dag zich nog niet heeft uitgesproken. Of ’s avonds, wanneer de lichten aanflakkeren en de stilte een andere kleur krijgt. Want deze buurt toont zich anders op elk uur, en elke foto vangt een andere adem.
Onlangs hoorde ik iemand tegen een groepje fotografen in wording zeggen dat je geen foto’s van tekst mag nemen. Dat is niet goed. Tekst is tekst en een foto is een beeld. Dat leek me nogal kort door de bocht.
Wat was de situatie? We zaten aan het begin van een korte opleiding en iedereen werd gevraagd om zich de volgende les aan de groep voor te stellen door middel van een korte reeks van 5 foto’s. Het idee was wel leuk en gelijk ook een uitdaging. Je leven in 5 foto’s. We zagen katten en honden, iedereen bleek een hobby te hebben (ja, fotografie natuurlijk). Sommige waren grappig en/of interessant. Zo bleek dat je van een persoon veel te weten kan komen door een aandachtige blik op zijn opendeur-koelkast te werpen.
Een van de studentes vertelde over een teleurstelling die ze een tijdje daarvoor had moeten verteren. Een emotionele dip waar ze krachtig een lijn onder trok door haar gedachten in een gedicht neer te schrijven. Dat gedicht was een keerpunt in haar leven. Het werd in steen gebeiteld en achter in de tuin gezet. Als ze buiten keek zag ze het staan en telkens opnieuw dacht ze “dat is voorbij, hier staat de nieuwe ik”. Logisch toch dat die steen, die tekst niet mocht ontbreken in haar fotoreeks.
Mijn conclusie: oppassen met regeltjes, ze kunnen een leidraad zijn maar ze zijn niet altijd juist.
Ik doe het zelf ook regelmatig. Als ik een interessante tekst zie dan neem ik daar een foto van. Vaak gebeurt daar achteraf niets mee. Gewoon een van de zeventigduizend beelden in mijn lightroom-catalogus. Als die tekst relevant is voor het verslag dat ik maak (lees: voor de impressie van een reis die ik probeer in beeld te brengen) dan komt die foto misschien wel in mijn reisalbum.
Ik herinner me een kort verlof in Puglia, de hiel van Italië. Mijn vrouw en ik wandelden door de steegjes van Locorotondo. Vanuit mijn ooghoek merk ik dat mijn vrouw een foto neemt van iets wat op een muur geschreven is “Ti amo Antonio”. Ze zegt niets en ik ook niet. Nu moet je weten dat ik Toni heet en dat mijn vrouw een mondje Italiaans spreekt en me vaak Antonio noemt, zeker als ze iets van me verlangt. Bijvoorbeeld “Antonio, zet jij de vuilnis buiten?” Ik weet dat ze me met die foto wil verrassen als we thuis de foto-oogst bekijken. Wat zij nu niet weet en ik wel is dat ik nog geen 500 meter verder ook een foto nam: “Ti amo anche io”, ik hou ook van jou. Surprise! Wie zegt er nu dat ik geen tekst mag fotograferen?
In diezelfde categorie van niet onderbouwde uitspraken is deze: het fotograferen van een bestaande foto is not done. Je verdient er geen pluim op je hoed mee door iemand een mooie foto van een foto van een ander fotograaf te tonen.
En toch fotografeer ik regelmatig foto’s. Soms omdat de foto me inspireert en ik er later nog wel eens terug wil naar kijken maar evenveel keren omdat de foto in zijn omgeving een mooi beeld oplevert. Ik fotografeer dan geen foto maar een situatie waarin ook een foto te zien is Neem nu deze foto. Plaats van opname: het Nationaal museum van Ethiopië in Addis Ababa.
Een van de meest beroemde artefacten die in het museum te zien zijn, is het skelet van Lucy, een 3,2 miljoen jaar oude voorouder van de mensheid die in 1974 in Ethiopië werd ontdekt. Het museum heeft ook een rijke collectie van oude munten, keizerlijke kronen, traditionele kledij en sieraden, etnografische objecten en religieuze iconen.
Maar dit terzijde. De dame op de foto is een Ethiopische prinses. Ze verdient dus een plaatsje in het museum. Op zich is er niets interessants aan de foto, gewoon een middelmatig portretje. Maar de manier waarop ze daar scheef hangt te hangen verheft het tot een kunstwerk. Het lijkt alsof ze ’s avonds zelf het licht kan uitdoen.
